GümrükTÜRKİYE'DE TİCARET

Vergi Ödemeyi Etkileyen Faktörler

Vergiyi Etkileyen Unsurlar

Vergiyi Etkileyen Unsurlar

                                       Eşyanın Kıymeti

  • Eşyanın gümrük kıymeti, gümrük tarifesinin ve eşya ticaretine ilişkin belirli konularda getirilen tarife dışı düzenlemelerin uygulanması amacıyla belirlenen kıymettir.
  • Gümrük Kıymeti Gümrük Yönetmeliği’nde belirtilen yöntemlerin sırasıyla uygulanması yoluyla tespit edilir.
  • İthal eşyasının gümrük kıymeti, eşyanın satış bedelidir.
  • Satış bedeli, Türkiye’ye ihraç amacıyla yapılan satışta yönetmelikte belirtilen maddelere göre gerekli düzeltmelerin de yapıldığı, fiilen ödenen veya ödenecek fiyattır.
  • Eşyasının gümrük kıymeti,  belirtilen kıymet tespit yöntemlerinin sırasıyla uygulanması suretiyle tayin ve tespit olunur.Bu yöntemler;

– Satış bedeli yöntemi,
– Aynı eşyanın satış bedeli yöntemi,
– Benzer eşyanın satış bedeli yöntemi,
– İndirgeme yöntemi,
– Hesaplanmış kıymet yöntemi ve
– Son yöntem,

  • Satış Bedeli Yöntemi

Bu yöntemlerin kullanılmasında esas, ilk önce satış bedeli yönteminin kullanılması, bu yöntemin kullanılmasını engelleyen bir durumun varlığı halinde ise sırasıyla diğer yöntemlerin denenmesi ve ilk beş yönteme göre belirlenemeyen kıymetin son yönteme göre belirlenmesidir.

  • Satış Bedeli Yöntemine Göre Gümrük Kıymeti Nedir?

Satış bedeli yönteminde ithal eşyasının kıymeti eşyanın satış bedelidir. Satış bedeli Türkiye’ye ihraç amacı ile yapılan satışta  Gümrük Kanunu uyarınca gerekli düzeltmelerin yapıldığı, fiilen ödenen veya ödenecek fiyattır.

  • İthal eşyasının fiilen ödenen veya ödenecek fiyatına ilave edilecekler ;

a)Fiyata dahil edilmemiş, alıcı tarafından üstlenilen;

-Satın alma komisyonu dışındaki komisyonlar,

-Gümrük işlemi sırasında eşya ile tek eşya olarak değerlendirilen kapların maliyeti,

-İşçilik ve malzeme giderleri dahil ambalaj maliyeti,

b)Üretimde ve ihracatında kullanılan mal ve hizmetlerden uygun miktardaki pay,

c)Royalti ve lisans ücretleri,

d)Eşyanın tekrar satışı ile doğacak kazancın satıcıya yansıyan kısmı,

e)Türkiye’deki giriş limanı veya yerine kadar nakliye ve sigorta ,elleçleme, yükleme giderleri

  • Eşyanın gümrük kıymetine eklenmeyecek giderler;

a)Gümrük Bölgesi’ne giriş yerine varışından sonraki yapılan nakliye ve sigorta giderleri,

b)İthalattan sonra yapılan montaj, bakım veya teknik destek maliyetleri,

c)Satışa esas finans anlaşması varsa faiz giderleri,

d)Eşyanın Türkiye’de çoğaltılması hakkı için yapılan ödemeler,

e)Satın alma komisyonları,

f)İthalat ve satış nedeniyle Türkiye’de ödenecek ithalat vergileri.

  • Aynı Eşyanın Satış Bedeli Yöntemi

Satış bedeli yöntemine göre belirlenemeyen ithal eşyasının gümrük kıymeti Türkiye’ye ihraç amacıyla satılarak kıymeti belirlenecek eşya ile aynı veya yakın bir tarihte ihraç edilen aynı eşyanın satış bedelidir.

  • Benzer Eşyanın Satış Bedeli Yöntemi

İlk iki yönteme göre belirlenemeyen ithal eşyasının gümrük kıymeti Türkiye’ye ihraç amacıyla satılarak, kıymeti belirlenecek eşya ile aynı veya yakın bir tarihte ihraç edilen benzer eşyanın satış bedelidir.

  • İndirgeme Bedeli Yöntemi

Kıymeti belirlenecek eşya ya da aynı veya benzer eşya, Türkiye’de ithal edildiği hal ve durumda satılmışsa, bu yönteme göre ithal eşyasının gümrük kıymetinin belirlenmesinde, bu eşyanın ya da aynı veya benzer ithal eşyasının yurt içindeki satıcıdan müstakil alıcılara kıymeti belirlenecek eşyanın ithal tarihi ile aynı veya yakın bir tarihte yapılan en büyük miktardaki satışına ait birim fiyat esas alınır.

  • Hesaplanmış Kıymet Yöntemi

İthal eşyasının gümrük kıymeti, hesaplanmış kıymet esas alınarak belirlenir.

-Eşyanın üretiminde kullanılan malzeme, imalat, imal işlemlerinin bedel ve kıymetleri,

-İhraç ülkesindeki üreticiler tarafından üretilen aynı sınıf, cins eşyanın satışındaki olağan kar ve giderlere eşit bir tutar,

– Giriş liman ve mahaline kadar nakliyesi ile ilgili yükleme, boşaltma, elleçleme giderleri, sigorta, nakliye giderleri.

Bu yöntemin uygulanması için ithalatçının gerekli bilgi ve belgeleri gümrük idaresine ibraz etmesi ve bu bilgi ve belgelerin doğruluğunu ispata hazır olduğunu üretici ülke makamlarından alacağı belge ile tevsik etmesi gerekir.

  • Son Yöntem

İlk beş yönteme göre belirlenemeyen ithal eşyasının gümrük kıymeti;

Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Anlaşmasının ve Gümrük Kanunu ile Yönetmelik hükümlerinin esaslarına ve genel hükümlerine uygun yöntemlerle Türkiye’de mevcut hükümler  esas alınarak belirlenir.

  • Buna göre ;

-Türkiye’de üretilen eşyanın iç piyasa satış fiyatı,

-Gümrük İdaresi’nin iki alternatif kıymetten yüksek olanını kabul etmesini öngören sistem,

-Eşyanın ihraç ülkesindeki iç piyasa fiyatı,

-Aynı veya benzer eşyanın hesaplanmış kıymet yöntemi hükümlerine göre belirlenen kıymeti dışındaki maliyet bedeli,

-Türkiye’den başka bir ülkeye ihraç edilmek üzere satılmış eşyanın fiyatı,

-Asgari gümrük kıymetleri,

-Keyfi veya fiktif kıymetler  esas alınmaz.

     Kıymet tespitinde kullanılacak döviz kuru

  • Eşyanın gümrük vergisine esas alınacak kıymetinin Türk Lirası olarak beyanı zorunludur. Fatura veya diğer belgelerde yazılı yabancı paralar, gümrük yükümlülüğünün başladığı tarihte yürürlükte olan Merkez Bankası döviz satış kurları üzerinden Türk Lirasına çevrilir.

                                 Eşyanın Menşei

Eşyanın menşei bir eşyanın ekonomik milliyeti olarak tanımlanabilir.

Eşyanın menşei kavramı:

  • Gümrük vergilerinin hesaplanmasında kullanılır. Uygulanacak vergi oranının menşe ülkeye göre farklılık göstermesi nedeniyle dikkate alınmalıdır.
  • Dış ticaretin kontrolü amacıyla kullanılan kota, anti-damping v.b. araçların uygulanmasının takibi açısından önemlidir.
  • Dış ticaret istatistiklerinin derlenmesinde kullanılır.

Tümüyle bir ülkede elde edilen veya üretilen eşya, o ülke menşelidir. Tümüyle bir ülkede elde edilen veya üretilen eşya ifadesinden;

  1. O ülkede çıkartılan madencilik ürünleri,
  2. b) O ülkede toplanan bitkisel ürünler,
  3. c) O ülkede doğan ve yetiştirilen canlı hayvanlar,
  4. d) O ülkede yetiştirilen canlı hayvanlardan elde edilen ürünler,
  5. e) O ülkede tutulan ve avlanan balıkçılık ve avcılık ürünleri,
  6. f) O ülkede kayıtlı veya tescilli olup, o ülkenin bandırasını taşıyan araçlar tarafından herhangi bir ülkenin kara suları dışındaki denizlerden çıkartılan av ürünleri ve diğer deniz ürünleri,
  7. g) Söz konusu ülkede kayıtlı ya da tescilli olan ve ülkenin bandırasını taşıyan, fabrika gemilerdef  bendinde öngörülen  ürünlerden elde edilen eşya,
  8. h) O ülkenin kara suları dışındaki denizlerin dibinden ya da deniz dibindeki toprağın altından münhasır işletme hakkına sahip olarak o ülke tarafından çıkartılan ürünler,

ı) Sadece hammadde elde etmek için o ülkede toplanan, imalat işlemlerinden veya kullanım kalıntılarından elde edilen atık ve artıklar,

  1.  j) Yukarıdaki bentlerde sayılan eşyadan üretimin herhangi bir aşamasında elde edilen eşya ile bunların türevlerinden elde edilen eşya, anlaşılır

    BİR ÜRÜNÜN MENŞE STATÜSÜ NASIL BELİRLENİR?

  • Bir ürünün menşe statüsü belirlenirken (tercihli – tercihsiz menşe), ilk soru ürünün “tamamen bir ülkede elde edilen” bir ürün olup olmadığıdır.

-Eğer ürün “tamamen bir ülkede elde edilen” ürün tanımını karşılıyor ise o ülke menşeli olarak kabul edileceği açıktır.

-Eğer ürün “tamamen bir ülkede elde edilen ürün değil ise bu durumda yapılan işlem ve işçilik değerlendirilerek menşe statüsü belirlenir

          Esaslı Dönüşüm Ölçütü;    Eşyanın üretiminde iki ya da daha fazla ülkenin payı bulunduğunda uygulanabilecek dönüşüm kriterleri şu şekildedir:

-Malın gümrük tarifesi değişmeli

-Katma Değer Kuralı

-İki aşamalı esaslı dönüşümden geçmeli

-Kullanılan tüm ithal girdilerin nihai ürünün gümrük tarifesinden başka tarifelerde yer almalıdır.

          Yetersiz işçilik veya işlemler nelerdir?

  1. a) Nakliyat ve depolama süresince eşyanın iyi şartlarda muhafazasını sağlamaya yönelik; havalandırma, yayma, kurutma, hasar gören parçaların atılması ve benzeri koruyucu işlemler,
  2. b) Tozun giderilmesi, eleme ya da kalburdan geçirme, sıraya koyma, tasnifleme, maddelerden setler oluşturma dahil eşleştirme, yıkama ve kesmeden oluşan basit işlemler,
  3. c) Ambalaj değişikliği, ambalajların ayrılması ve birleştirilmesi, basit torbalama, sandıklama, kutulama, karton veya tahta üzerine yerleştirme ve tüm diğer basit ambalajlama işlemleri,

ç) Ürün veya ambalajı üzerine marka, etiket ve diğer benzeri ayırt edici işaretlerin konulması,

  1. d) Tamamlanmış bir ürün oluşturmak üzere parçaların basit montajı,
  2. e) Bu maddenin (a) ila (d) alt bentlerinde belirtilen işlemlerin iki veya daha fazlasının bir arada gerçekleştirilmesi.

Tekstil ürünlerinde menşenin belirlenmesi

  • Birden fazla ülkede menşeli olmayan girdiler kullanılarak gördüğü işçilik ve işlem sonucunda elde edilen ve Türk Gümrük Tarife Cetvelinin 11 nci bölümünde yer alan tekstil ürünlerinin o ülke menşeli sayılabilmesi için; Nihai ürünün üretiminde kullanılan ve menşeli olmayan girdilerin sınıflandırıldığı pozisyondan başka bir pozisyonda sınıflandırılması gerekir.

      Diğer ürünlerde menşein belirlenmesi

  • Tekstil ürünleri haricindeki ürünlerin birden fazla ülkede menşeli olmayan girdiler kullanılmak suretiyle gördüğü işçilik ve işlem sonucunda elde edilen veyönetmelik eki listede yer alan listedeki ürünlerin o ülke menşeli sayılabilmesi için listenin üçüncü sütununda belirtilen işlem ve işçiliği görmesi gerekir.

TERCİHLİ REJİMİN UYGULANABİLMESİ İÇİN HANGİ KOŞULLAR SAĞLANMALIDIR?

Her tercihli rejimin kendine özgü “menşeli ürün tanımı olabilmekle birlikte hepsinin uygulanması belli temel koşullara bağlıdır. Kısaca, ürünün:

  • Anlaşma kapsamında olması,
  • Anlaşma uyarınca menşe statüsüne sahip veya statüsünü kazanmış olması,
  • Menşe ispat belgesine sahip olması,
  • Doğrudan nakliyat kuralına uyularak nakliyatın gerçekleşmiş olması gereklidir.
  • Bu koşulları sağlayan ithalatçının, tercihli rejim uygulaması ile kanuni vergi yerine düşük vergiden faydalanması sağlanır.

     Menşe şahadetnamesi aranılacak haller

Menşe esaslı ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın serbest dolaşıma girişinde önlemin uygulanmaması için eşyanın önlem uygulanan ülke menşeli olmadığını veya başka bir ülkede gördüğü değişiklik ve işlemler dolayısıyla o ülke menşeli sayılmaması gerektiğini tevsik etmek üzere menşe ülkenin veya ihracatçı ülkenin yetkili makamlarınca düzenlenmiş olan menşe şahadetnamesi ibraz edilir.

Menşe şahadetnamesi aranılmayacak eşya

Ticari mahiyette olmayan ve CIF kıymeti 430 Avro’yu geçmeyen eşya için menşe şahadetnamesi aranmaz. Aynı gönderici tarafından Türkiye’deki bir alıcı adına gönderilen kap ve kolilerin hepsi bir bütün teşkil eder ve tamamın kıymeti birlikte dikkate alınır.

                               Eşyanın Ağırlığı ve Kapları

Gümrük Tarifesinde ağırlık esasına göre vergiye tabi eşyada, vergiye esas ağırlıklar ile bazı pozisyon ve alt pozisyonların kapsamının belirlenmesine esas alınan ağırlıklar;

  1. a) Brüt ağırlığa atıfta bulunulan hallerde, eşyanın kendi ağırlığı ile tüm ambalaj maddeleri ve kapların ağırlıkları toplamı,
  2. b) Net ağırlığa veya sadece ağırlığa atıfta bulunulan hallerde, eşyanın kendi ağırlığı, olarak değerlendirilir.

Brüt ağırlığı üzerinden vergiye tabi eşya ambalajsız geldiği takdirde, söz konusu eşya bulunduğu haldeki ağırlığı üzerinden vergiye tabi tutulur.

  • Değişik vergi oranlarına ve aynı zamanda brüt ağırlıkları üzerinden vergiye tabi eşyanın aynı ambalaj içinde gelmesi halinde, eşya, net ağırlıkları üzerinden tartılır ve ambalaj ağırlığı orantılı olarak net ağırlıklara ilave edilir.
  • Beyan edilen ölçü birimi ile vergilendirmeye esas alınan ölçü biriminin farklı olması halinde, bunların birbirlerine dönüştürülmesine ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.

   Eşyanın ambalajlarının;

  1. a) Alışıla gelen ve bilinen maddelerden olmaması veya gereğinden farklı bir şekilde yapılması,
  2. b) Ait oldukları eşyanın faturasında kıymetlerinin ayrı gösterilmesi ve aynı zamanda bağımsız bir ticari eşya niteliğinde olması,
  3. c) İthalat vergilerinden kaçınma amacıyla ambalaj olarak getirilmesi, hallerinde, bunlar ayrı olarak beyan edilir ve girdikleri tarife pozisyonlarına göre vergiye tabi tutulur.

Ancak, yukarıdaki gibi kendi tarifeleri üzerinden vergiye tabi ambalaj maddelerinin vergi oranı, içindeki eşyanın gümrük vergi oranından düşük veya buna eşit bulunduğu takdirde, ambalaj maddelerinin gümrük vergisi eşyanın tabi bulunduğu vergi oranları üzerinden ve eşya ile birlikte hesaplanır.

Ağırlık üzerinden vergiye tabi eşyanın alışıla gelen ambalaj niteliğinde olmayan kutu, kılıf ve mahfazalarının gümrük vergi oranları, içindeki eşyanın vergi oranından daha yüksek bulunduğu takdirde, kendilerine ait tarife pozisyonlarına göre vergiye tabi tutulur.

Kıymet üzerinden vergiye tabi eşyanın kutu, kılıf ve mahfazaları, başlı başına bir ticari eşya niteliğinde olmaması ve kıymetinin eşyanın kıymetine dahil bulunması şartıyla gümrük vergisine tabi tutulmaz.

Ağırlıkları üzerinden gümrük, vergisine tabi eşyanın örnekleme yöntemiyle yapılan gümrük muayenesi sırasında;

  1. a) Kapların yalnız bir kaçının tartılması sonucunda beyana göre fazlalık saptanırsa, aynı cins ve türden eşyanın tartılmamış kaplarına da bu fazlalığın ortalaması esas alınarak ilaveler yapılır. Beyan sahibi, bu şekilde yapılan işlemi kabul etmez ise gümrük idaresi tarafından bütün kaplar tartılır.
  2. b) Tartılan kaplarda beyana göre eksiklik saptanırsa bunun eşyanın doğal özelliklerinden veya hasara uğramasından veya noksan gönderildiğinden veya çalınmasından ileri geldiğinin kanıtlanması halinde, ithalat vergileri bulunan miktar üzerinden hesaplanır.

İç ambalajlarından ayrılabilen veya ayrılmayan eşyanın ağırlığının tespiti

  • Türk Gümrük Tarife Cetvelinde ağırlıklarına göre tasnif edilerek ayrı ayrı vergi oranlarına tabi tutulmuş eşyanın, tarife pozisyonunu tayin için yapılacak tartılarda ilk iç ambalajlarından ayrılabilenler net olarak, iç ambalajlarından ayrılamayanlar ise ambalaj ile birlikte tartılır ve elde edilecek ağırlıklar tarifedeki yerinin tayinine esas tutulur.

Etiketler

İlgili Makaleler

Bir Yorum

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Göz Atın

Kapalı
Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı
Araç çubuğuna atla