Gümrük

Serbest Bölgeler

türkiye'deki serbest bölgeler 2020

Serbest Bölge Nedir?

Serbest Bölgeler bulundukları ülkenin siyasi sınırları içinde yer alan fakat dış ticaret, vergi ve gümrük mevzuatı açısından gümrük hattı dışında sayılan bölgelerdir.

  • Serbest bölgeler, Türkiye Gümrük Bölgesinin parçaları olmakla beraber;

-yer ve sınırları Bakanlar Kurulunca belirlenmiş,

-serbest dolaşımda olmayan eşyanın herhangi bir gümrük rejimine tabi tutulmaksızın ,

– serbest dolaşıma sokulmaksızın,

gümrük mevzuatında öngörülen haller dışında kullanılmamak ya da tüketilmemek kaydıyla konulduğu, ithalat vergileri ile ticaret politikası önlemlerinin ve kambiyo mevzuatının uygulanması bakımından Türkiye Gümrük Bölgesi dışında olduğu kabul edilen ve serbest dolaşımdaki eşyanın bir serbest bölgeye konulması nedeniyle normal olarak eşyanın ihracına bağlı olanaklardan yararlandığı yerlerdir.

Serbest Bölgelerinin Kuruluş Amacı nedir?

  • Uluslararası ticareti geliştirmek.
  • Serbest Bölgeler yabancı sermaye yatırımlarını ve dış ticareti arttırmak,
  • yerli üreticilerin dünya piyasalarındaki fiyattan girdi temin etmelerini sağlayarak uluslararası rekabet güçlerine katkıda bulunmak,
  • ihracata dönük sanayilerin gelişmesini teşvik ederek ihracatı arttırmak,
  • döviz girişini arttırmak,
  • yeni iş imkanları yaratarak istihdam sorununun çözümüne yardımcı olmak,
  • gelişmiş üretim ve yönetim tekniklerinin yurtdışından getirilmesiyle ekonomik standartları yükseltmek amacıyla kurulurlar.

3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu

  • Bu kanun, Türkiye’de ihracat için yatırım ve üretimi arttırmak, yabancı sermaye ve teknoloji girişini hızlandırmak, ekonominin girdi ihtiyacını ucuz ve düzenli bir şekilde temin etmek, dış finansman ve ticaret imkanlarından daha fazla yaralanmak üzere, Serbest Bölgelerin kurulması, yer ve sınırlarının tayini, yönetimi ,faaliyet konularının belirlenmesi, işletilmesi, bölgelerdeki yapı ve tesislerin teşkili ile ilgili hususları kapsar.

İşletici deyimi, serbest bölgenin yerli veya yabancı özel sektör veya kamu tarafından işletilmesi halinde, bölgeyi işleten kuruluşu,

Kullanıcı deyimi, faaliyet ruhsatı alan ve serbest bölgede belli bir işyeri bulunan gerçek veya tüzel kişiyi, ifade eder.

Serbest Bölgeler’de hangi konularda işlem yapılabilir?

– Üretim,

– Alım-Satım,

– Depo İşletmeciliği,

– İşyeri Kiralama,

– montaj-demontaj,

– bakım-onarım,

– bankacılık, – sigortacılık,

– finansal kiralama,

– Diğerler konular

  • Kuruluş Biçimleri İtibariyle Serbest Bölgeler

A – Devletçe temin edilen arazi üzerinde özel sektör tarafından kurulup işletilen ve üst yapı tesislerini yatırımcı kullanıcıların gerçekleştirdiği Serbest Bölgeler. (Örnek ; Antalya , Mersin, İstanbul AHL, Ege, Trabzon, Adana-Yumurtalık, Rize, Kocaeli, Samsun , Tübitak MAM)

B – Arazisi, altyapı finansmanı ve işletmesi özel sektör tarafından yapılan, üstyapısı yatırımcılarca gerçekleştirilen Serbest Bölgeler. (Örnek ; İstanbul – Trakya, İstanbul Endüstri, Avrupa, İzmir , Menemen, Bursa, Kayseri, Denizli, Gaziantep)

  • Gümrük gözetimi ve kontrolü
  • Serbest bölgelerin sınırları ile giriş ve çıkış noktalarının mutlak surette gözetime tabi tutulması esas olmakla birlikte, bir serbest bölgeye giriş veya çıkış yapan kişiler ve taşıtları ile serbest bölgeye giren ve burada kalan veya çıkan eşyanın kontrolü, gümrük idaresinin uygulamakla yükümlü olduğu mevzuat hükümleri yanında şüphe halinin mevcut olduğu zaman ve hallerde yapılır.

Serbest bölgede görevli gümrük idareleri,

  1. a) Türkiye Gümrük Bölgesinin başka bir yerinden serbest bölgeye gönderilen,
  2. b) Yabancı bir ülkeden veya Türkiye Gümrük Bölgesindeki başka bir gümrük idaresinden transit olarak gelen,
  3. c) Serbest bölgeden Türkiye’ye serbest dolaşıma girmek üzere gelen,

ç) Serbest bölgeden Türkiye’ye şartlı muafiyet kapsamında ithal edilen,

  1. d) Serbest bölgeden Türkiye’deki başka bir gümrüğe veya yabancı bir ülkeye transit rejimi hükümlerine göre sevk edilen,
  2. e) Serbest bölgede kalan,eşyayı, serbest bölgeye giriş veya çıkış yapan kişileri ve taşıtları kontrol etmeye yetkilidir.

 

  • Bölgedeki mallar:

Serbest bölge ile Türkiye’nin diğer yerleri arasında yapılacak ticaret, dış ticaret rejimine tabidir.

Serbest bölge ile diğer ülkeler ve serbest bölgeler arasında dış ticaret rejimi uygulanmaz.

  • Bedeli 5000 ABD doları veya karşılığı Türk Lirasını geçmeyen Türkiye mahreçli mallar, isteğe bağlı olarak ihracat işlemine tabi tutulmayabilir.
  • Ticaret politikası önlemlerinin uygulanması
  • Eşyanın serbest dolaşıma girişi sırasında uygulanması öngörülen ticaret politikası önlemleri, eşya serbest bölgeye konulduğunda veya eşyanın geçici bir süre için serbest bölgede kalması sırasında uygulanmaz.
  • Eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesine girişinde ticaret politikası önlemleri uygulanması gerekiyorsa, bu tür önlemler, serbest dolaşımda olmayan eşyanın serbest bölgeye konulması sırasında uygulanır.
  • Eşyanın ihracatında ticaret politikası önlemleri uygulanması gerekiyorsa, bu tür önlemler, serbest bölgedeki serbest dolaşımda bulunan eşya Türkiye Gümrük Bölgesinden ihraç edildiğinde uygulanır.
  • Muafiyet ve teşvikler: 
  • Serbest bölgeler, Türkiye Gümrük Bölgesinin parçaları olmakla beraber;

-yer ve sınırları Bakanlar Kurulunca belirlenmiş,

-serbest dolaşımda olmayan eşyanın herhangi bir gümrük rejimine tabi tutulmaksızın ,

– serbest dolaşıma sokulmaksızın,

gümrük mevzuatında öngörülen haller dışında kullanılmamak ya da tüketilmemek kaydıyla konulduğu, ithalat vergileri ile ticaret politikası önlemlerinin ve kambiyo mevzuatının uygulanması bakımından Türkiye Gümrük Bölgesi dışında olduğu kabul edilen ve serbest dolaşımdaki eşyanın bir serbest bölgeye konulması nedeniyle normal olarak eşyanın ihracına bağlı olanaklardan yararlandığı yerlerdir.

  • Serbest bölgeden çıkan veya bu bölgeye giren kişilerden aranacak belgeler

Serbest bölgeye giren veya çıkan kişiler, görevli gümrük idaresi personeline aşağıda belirtilen belgelerden birini ibraz eder;

  1. a) Serbest Bölge Giriş İzin Belgesi,
  2. b) Serbest Bölge Görev Kartı,
  3. c) Serbest Bölge Özel İzin Belgesi.

Bu belgelerden birine sahip olmayan kişilerin bölgeye girmesine ve bölgeden çıkmasına izin verilmez.

 

  • Gümrük Statü Belgesi
  • Gümrük Statü Belgesi, Türkiye Gümrük Bölgesinde serbest dolaşım hakkını kazanmış eşyanın serbest bölgeden Avrupa Topluluğuna ihraç edilmek istenmesi halinde A.TR Dolaşım Belgesi düzenlenmesinde tevsik edici belge olarak kullanılır.
  • Elleçleme işlemleri
  • Elleçleme işlemleri için önceden izin alınmasına gerek yoktur.
  • Vergilerin hesaplanması

Serbest bölgede üçüncü ülke menşeli girdiler kullanılarak üretilen eşyanın serbest dolaşıma sokulmak istenilmesi durumunda beyan sahibinin talebi halinde (G.K.161 kıymetlerin ayrı ayrı belirlenmesi ile), talep olmaması halinde ise aynı(aynı sevkiyattaki en yüksek vergi oranı olan eşya) hükümlerine göre gümrük vergileri hesaplanır.

  • Gümrük ve Vergi Muafiyeti ile Teşvikler 
  • İhraç Edilen Mallar

Türkiye’den Bölgeye sevk edilen mallar, dış ticaret rejimine tabi tutulur ve bu rejime göre ihraç edilmiş sayılır.

Bölge ile diğer ülkeler ve Serbest Bölgeler arasında dış ticaret rejimi uygulanmaz. Bölgeden yurtdışına mal gönderilmesi ve hizmet verilmesi serbesttir.

Bölgeden yurtdışına ve Türkiye’ye daha ileri derecede işlem görmek üzere mal gönderilebilir.

İthal Edilen Mallar ve Transit/Aktarma Mal Taşımacılığı

  • Bölgeden, Türkiye’ye sevk edilen mallar dış ticaret rejimine tabi tutulur ve bu rejime göre ithal edilmiş sayılır. Bölge ile diğer ülkeler ve Serbest Bölgeler arasında dış ticaret rejimi uygulanmaz.
  • Transit/Aktarma taşımaya tabi malların Bölgeye giriş ve çıkışı Bölge Müdürlüğünün izniyle yapılır.
  • Yabancı bir memleketten başka bir yabancı memlekete veya Türkiye’den yabancı bir memlekete gitmek ya da yabancı bir memleketten Türkiye’ye gelmek üzere Bölgeden geçen/geçirilen eşya, Bölgede “Transit” halinde sayılır. Transit olarak geçen/geçirilen eşyanın, Serbest Bölgede aktarma edilmesi, karaya çıkarılması veya bir süre kalması transit halini değiştirmez.
  • Yabancı bir ülkeden deniz, hava, demiryolu ve karayoluyla Serbest Bölge limanına getirilen eşyanın, deniz yoluyla yabancı bir limana veya diğer bir Serbest Bölge limanına sevki “Aktarma” sayılır.
  • Yükleme ve Boşaltma Hizmetleri 
  • Bölgeye gelen malların yükleme, boşaltma ve taşıma hizmetleri, İşletici veya B.K.İ. tarafından yapılır.

  Bankacılık ve Sigortacılık Hizmetleri 

Bölgede bulunan banka -kıyı bankacılığı hariç- ve sigorta şirketleri genel hükümlere göre faaliyet gösterirler.

Bölgedeki bankalar, Bölgedeki faaliyetleriyle ilgili olarak öncelikle Kullanıcılara kredi verirler.

  • Diğer Hizmetler
  • Bölgede
  • sigortacılık,
  • nakliye acenteliği,
  • gümrük müşavirliği,
  • yeminli mali müşavirlik,
  • serbest muhasebeci mali müşavirlik,
  • serbest muhasebecilik ,
  • eksperlik gibi hizmet faaliyetleri ile Genel Müdürlükçe uygun görülecek diğer hizmet faaliyetleri,

“Faaliyet Ruhsatı” alınarak yürütülebileceği gibi,

Bölge Müdürlüğünden temin edilecek “Giriş İzin Belgesi” ile de yerine getirilebilir.  

Bölgeye Getirilmesi Yasak Olan veya Özel Düzenek/Yapı Gerektiren Mallar

  • Ateşli silahlar ve bunların mühimmatının, radyoaktif maddelerin, tehlikeli ve zehirli atıklar ile Müsteşarlıkça belirlenen diğer malların Bölgelere getirilmesi yasaktır.
  • Parlayıcı, patlayıcı, yanıcı, yanmayı artırıcı veya bir arada bulunduğu mallar için tehlikeli olan maddeler özel düzenek veya yapıların bulunması şartıyla bölgelere getirilebilir.

Uyuşturucu maddeler, psikotrop maddeler ve bunlarla ilgili kimyasal maddeler ile bunların müstahzarlarının serbest bölgelere giriş ve çıkışı Sağlık Bakanlığının uyguladığı ulusal ve uluslararası mevzuat hükümlerine tabidir.  

Etiketler

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı
Araç çubuğuna atla