Gümrük

Gümrük Kavramları

Temel Gümrük Kavramları

TEMEL GÜMRÜK KAVRAMLARI

 

Ticaret, mal ve hizmetlerle para ile ifade edilebilen değerlerin alım ve satım işleri olarak tanımlanabilir.

Kısaca Üretilen mal ve hizmetlerin alınıp satılmasına ticaret denir.

Ticaret 2 gruba ayrılabilir.

1-iç ticaret

*perakende

*toptan

2- Dış Ticaret

*ithalat

*ihracat

Dış  ticaret,   üretilen  mal  ve  hizmetlerin   belirli  bir  ücret  karşılığı  son  kullanıcılarına  ulaştırılmasını  sağlayan  alım-satım  faaliyetlerinin  tümü  olarak  tanımlayabiliriz.

Dış ticaret Malların ve sermayenin ulusal sınırların dışına akışıyla ilgilidir.

İhracat  ve  ithalat  olmak  üzere  iki  şekilde  gerçekleşir.

İhracat, üretimi  gerçekleştirilen  bir  malın veya hizmetin o  ülkenin  mevzuatına  uygun  bir  şekilde  başka  bir  ülkeye  gönderilip, bedelinin  yurda  getirilmesidir. Eşya dışarı, para içeri

 

İHRACAT YAPMA SÜRECİ

İhracatçı Olmak:

Gümrük İdaresine Kayıt:

Müşterinin Bulunması:

Yazılı Alım – Satım Sözleşmesinin Hazırlanması:

Bankayla Finansal Sözleşmenin Yapılması:

Malların Üretilmesi, Belgelerin Düzenlenmesi, Sigorta ve Gümrük Çıkış İşlemlerinin Yapılıp Malların Taşıma Aracına Yüklenmesi ve Fiili İhracatın Başlaması:

İthalatçı Tarafından Ödeme İşlemlerinin Başlatılması:

İhraç Bedeli Dövizin Tahsil Edilmesi:

İhracatçı Olmak: İhracatçı olabilmek için ilk olarak tacir sıfatı kazanmak gerekir. Tacir olabilmek için şu aşamalardan geçilir.

İhracat yönetmeliğine göre vergi numarası sahibi olan ve ihracat birliklerine üye olmuş tüm işletmeler ihracatçı sıfatını kazanmış olmaktadırlar.

Vergi numarası sahibi olmak: İhracatçı olabilmenin ilk koşulu vergi numarası sahibi olmaktır. Vergi numarası sahip olabilmek için de bir şirket kurmak gerekmektedir. Şahıs şirketleri dahil olmak üzere komandit, limited ve anonim şirketlerinin tümü vergi numarasına sahip oldukları için ihracatçı olabilmektedirler.

İhracat yapmak isteyen her firma üretmiş olduğu ürünleri temsil eden ilgili ihracatçı birliğine üye olmak zorundadır.

Gümrük İdaresine Kayıt: Firma ihracatçı birliğine kayıt olduktan sonra; vergi dairesi yazısı, ticaret sicil gazetesi örneği, ticaret ve sanayi odası yazısı, imza sirküleri ve imza sirküsü sahiplerinin kimlik fotokopileri, şirket dolaylı temsil yoluyla temsil edilecekse temsilci gümrük müşavirine yapılan vekaletname örneği ile gümrük idaresine kayıt olunur.

İthalat  bir  malın veya hizmetin , bedelinin  ödenerek  yurda  getirilmesidir. Eşya içeri, para dışarı

İthalatçı Olmak:

Gümrük İdaresi’ne kayıt olmak

İhracatçının bulunması:

Yazılı Alım Satım sözleşmesinin yapılması

Bankayla finansal sözleşmenin yapılması

Belgelerin Gelmesi

Sigorta İşlemlerinin Yapılması:

Malların gümrüğe gelmesi, vergilerin ödenmesi ve gümrük giriş işlemlerinin yapılması

Mal bedelinin ödenmesi

Ticaretin birden çok tarafı bulunur. Bunlar,

Üreticiler, satıcılar, ihracatçılar

Tüketiciler, alıcılar, ithalatçılar

Aracılar, Komisyoncular

Devlet ve Devlet kurumları (Dış ticaret, Gümrük gibi)

Bankalar

Sigorta İşletmeleri

Nakliye İşletmeleri(Taşımacılar)

İhraçatçılar Birliği

Onay kurumları  (TSE, Tarım gibi)

Uluslararası Kuruluşlar (Gözetim şirketleri gibi)

Antrepolar ve Geçici depolama yerleri (Gümrüklü depo)

Gümrük Müşavirlik firmaları

Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirlik firmaları

 

 

 

 

Dış ticaret işlemlerinde bir çok şahıs, kurum ve kuruluş rol almakla birlikte, dış ticaret işlemlerinin temelini 4 önemli taraf oluşturur.

Gümrük  Kanunun amacı, Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesine giren ve çıkan eşyaya ve taşıt araçlarına uygulanacak gümrük kurallarını belirlemektir.

* Gümrük Kanunu Açısından Belirlenen Kurallar;

– Giren Eşya ve Araçlar.

– Çıkan Eşya ve Araçlar.

Dikkat burada Gümrük Kanunu açısından insan unsuru yok.

Gümrük Bölgesi: Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesi, Türkiye Cumhuriyeti topraklarını kapsar. Türkiye kara suları, iç suları ve havasahası gümrük bölgesine dâhildir.

2674 Sayılı Kara Suları Kanunu;

Madde 1 – Türk karasuları Türkiye ülkesine dahildir. Türk karasularının genişliği altı deniz milidir.          ( 1Deniz Mili 1852 Metredir. 6 Deniz Mili 11.11 KM) Bakanlar Kurulu, belirli denizler için, o denizlerle ilgili bütün özellikleri ve durumları gözönünde bulundurmak ve hakkaniyet ilkesine uygun olmak şartıyla, altı deniz milinin üstünde karasuları genişliği tespit etmeye yetkilidir.

İç Su: Tabii ve suni göller, baraj gölleri, dalyan ve nehirleri

2920 Sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu;

Hava Sahası: Türkiye Cumhuriyetinin egemenliği altındaki ülke ile Türk karasuları üzerindeki sahayı ifade eder.

“Giriş gümrük idaresi” deyimi, eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesine getirildiği ve risk analizine dayalı giriş kontrolüne tabi tutularak geciktirilmeksizin sevk işlemlerinin yapıldığı gümrük idaresini ifade eder.

“İthalat gümrük idaresi” deyimi, Türkiye Gümrük Bölgesine getirilen eşyanın risk analizine dayalı kontrolleri de dâhil olmak üzere gümrükçe onaylanmış bir işlem ve kullanıma tabi tutulmasına ilişkin işlemlerinin yerine getirildiği gümrük idaresini ifade eder.

“İhracat gümrük idaresi” deyimi, Türkiye Gümrük Bölgesini terk edecek eşyanın risk analizine dayalı kontrolleri de dâhil olmak üzere gümrükçe onaylanmış bir işlem ve kullanıma tabi tutulmasına ilişkin işlemlerinin yerine getirildiği gümrük idaresini ifade eder.

“Çıkış gümrük idaresi” deyimi, eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesini terk etmeden önce sunulmasının gerekli olduğu ve çıkış işlemlerinin tamamlanması ile ilgili gümrük kontrolleri ve risk analizine dayalı kontrollere tabi tutulduğu gümrük idaresini ifade eder

Antrepo: İthalat ya da ihracat yapılırken eşyanın zarar görmemesi için korunma amaçlı bekletildiği geçici depolardır. Eşyanın bekleme süresi sınırsızdır.(hangi taşıma modu ile gelsin farketmez)

 “Geçici Depolama yeri“ Türkiye Gümrük Bölgesine getirilen serbest dolaşımda olmayan eşya, gümrüğe sunulmasından sonra gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutuluncaya kadar geçici depolanan eşya statüsünde bulunur ve bu şekilde adlandırılır. Geçici depolanan eşyanın her türlü dış etken ve müdahalelerden korunmasını sağlayacak şekilde yapılmış ve taşıtların durduğu, yanaştığı veya indiği yerlerdeki ambar, depo, ardiye veya hangar gibi yerler geçici depolama yerleridir.

Denizyolu  ile gelen eşya için bekleme süresi 45 gün

Diğerleri 20 gün

Eşyanın gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabitutulması” deyimi (GOBİK), eşyanın,

1)Bir gümrük rejimine tabi tutulmasını,      

Gümrük Rejimleri

i.Serbest Dol. Giriş Rejimi

ii.Transit

iii.İhracat

iv.Ekonomik Etkili Gümrük Rejimleri

1.Antrepo

2.Dâhilde İşleme

3.Gümrük Kontrolü Altında İşleme

4.Geçici İthalat

5.Hariçte İşleme

2)Bir serbest bölgeye girmesini

3)Türkiye Gümrük Bölgesi dışına yeniden ihracat(serbest dolaşımda olmayan eşyanın yeniden ihracı)

4)İmhasını

5)Gümrüğe terk edilmesi

Dış Ticaret Dengesi: Bir ülkenin herhangi bir dönemde (genellikle bir yılda) yaptığı ihracat toplamının ithalat toplamı ile karşılaştırılmasıdır.

Dış Ticaret Hacmi: Bir ülkenin belirli bir dönemde gerçekleştirdiği ihracat ve ithalatın toplamıdır.

“Gümrük Müşaviri” Eşyanın gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulmasına ilişkin gümrük işlemlerini, dolaylı temsil yoluyla takip eden ve sonuçlandıran ve kendilerine Bakanlıkça gümrük müşavirliği izin belgesi verilen serbest meslek sahiplerine ‘Gümrük Müşaviri’ denilmektedir.

“ Vesaik” Dış ticaret işlemlerinde kullanılan her türlü mali ve ticari belgelere denir.

“Parsiyel yük” Taşıma aracının tümünü doldurmayan yüklerdir.

“Fiziki Muayene” Eşyanın gümrük muayene memurları tarafından fiziksel özelliklerine göre yapılan muayenesidir.  Araç üstü mal muayenesine supalan adı verilir.

“Demuraj” Dış ticaret işlemlerinde konteynırdaki yükün boşaltılması için alıcı (ithalatçı) ve satıcının (ihracatçı) yaptığı anlaşmayla belirlenen sürenin aşılması halinde, konteynır başına alıcı tarafından (navlun dışı) ödenen gecikme bedelidir.

“ Konteyner”İçine konulan malların korunup taşınmalarına   yarayan ve tekrar kullanılabilen standart büyüklükteki   taşıma kabıdır.

“Gümrük statüsü” Eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesinde serbest dolaşıma girmiş olup olmadığı yönünden durumunu ifade eder

“Gümrük vergileri” İlgili mevzuat uyarınca eşyaya uygulanan ithalat vergilerinin ya da ihracat vergilerinin tümünü;

“Gümrük yükümlülüğü” Yükümlünün gümrük vergilerini ödemesi zorunluluğunu ifade eder

“Yükümlü” Gümrük yükümlülüğünü yerine getirmekle sorumlu bütün kişileri ifade eder.

“Gümrük gözetimi” Gümrük mevzuatına ve gereken hallerde gümrük gözetimi altındaki eşyaya uygulanacak diğer hükümlere uyulmasını sağlamak üzere gümrük idareleri tarafından genel olarak uygulanan işlemleri ifade eder.

“Gümrük kontrolü” Türkiye Gümrük Bölgesi ile diğer ülkeler arasında taşınan eşyanın giriş, çıkış, transit, nakil ve nihai kullanımını ve serbest dolaşımda bulunmayan eşyanın durumunu düzenleyen gümrük mevzuatı ve diğer mevzuatın doğru uygulanmasını sağlamak için gümrük idareleri tarafından yürütülen;

-eşyanın muayenesi,

-beyanname verileri ile elektronik veya yazılı belgelerin varlığının ve

gerçekliğinin doğrulanması,

-işletmelerin hesap ve diğer kayıtlarının incelenmesi,

-taşıma araçlarının kontrolü,

-bagajların ve kişilerin yanlarında ya da üstlerinde taşıdıkları diğer eşyanın kontrolü,

-resmi araştırmalar ve diğer benzeri uygulamaları ifade eder.

“Gümrük beyanı” Belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde eşyanın bir gümrük rejimine tabi tutulması talebinde bulunulmasını ifade eder.

“Beyan sahibi” Kendi adına beyanda bulunan kişiyi veya adına beyanda bulunulan kişiyi ifade eder.

“Rejim hak sahibi” Kendi adına ve hesabına gümrük beyanını yapan veya hesabına gümrük beyanı yapılan kişi veya bu kişilere ait bir gümrük rejimi ile ilgili hakların ve yükümlülüklerin devredildiği kişiyi ifade eder.

“Eşyanın gümrüğe sunulması” Eşyanın gümrük idaresine ya da gümrükçe tayin edilen veya uygun görülen herhangi bir yere getirilmesi üzerine, belirlenen usul ve esaslara uygun olarak, gümrük idarelerine yapılan bildirimi ifade eder.

“Eşyanın teslimi” Eşyanın tabi tutulduğu gümrük rejimi ile öngörülen amaçlar doğrultusunda gümrük idareleri tarafından ilgilisine teslimini ifade eder.

“İzin hak sahibi” deyimi, kendisine bir izin verilen kişiyi ifade eder.

“Elleçleme” Gümrük gözetimi altındaki eşyanın asli niteliklerini değiştirmeden istiflenmesi, yerinin değiştirilmesi, büyük kaplardan küçük kaplara aktarılması, kapların yenilenmesi veya tamiri, havalandırılması, kalburlanması, karıştırılması ve benzeri işlemleri ifade eder.

“Eşya” Her türlü madde, ürün ve değeri ifade eder.

“Gümrüklenmiş değer” deyimi, Uluslararası Kıymet Sözleşmesine göre belirlenecek;

Ithal eşyası için CIF kıymeti ile gümrük vergileri toplamıdır.

Ihraç eşyası için FOB kıymeti ile gümrük vergileri toplamıdır.

Gümrüklü saha: Gümrük idaresinin denetim, kontrol, yetki ve sorumluluğunda bulunan; kara, demiryolu, hava gümrük kapıları, iç gümrükler ile diğer yer ve sahalarda fiziki olarak etrafından ayrılmış veya böyle addedilen yerleri; deniz gümrük kapılarında ise bu yerlerle birlikte ilgili liman yönetmelikleri ile belirlenenliman sahası ve demirleme sahalarını kapsayan deniz ve kıyı alanlarını

Gümrük işlemlerinin bitirilmesi:

– Eşyaya ait vergilerin ödenmesi

– Eşyaya ait vergilerin kaldırılması

– Eşyaya ait vergilerin teminata bağlanması

– Beyannamenin iptal edilmesi

– Eşyanın gümrüğe terk edilmesi

– Eşyanın imhası

– Eşyanın müsadere edilmesi

İdare amiri: Gümrük mevzuatı çerçevesindeki bir işlemin yerine getirildiği gümrük idaresinin en üst amirini,

Yolcu: Ticaret, memuriyet, tahsil, ziyaret, tedavi veya turizm gibi herhangi bir amaçla kısa veya uzun bir süre kalmak üzere, yabancı bir ülkeden kara, demiryolu, deniz veya hava yollarından biriyle Türkiye Gümrük Bölgesine gelen yabancı bir ülkede oturan Türkler ile yabancılar ve herhangi bir amaç ile gittikleri yabancı ülkeden kesin veya geçici olarak dönen, Türkiye’de oturan Türkler ve yabancılar ile Türkiye’den aynı amaçlarla ve aynı yollarla yabancı bir ülkeye giden benzeri Türk ve yabancıları,

Yetkilendirilmiş yükümlü sertifikası: Kanunun 5/A maddesine uygun olarak, ilgili mevzuat uyarınca aranan koşulları sağlayan yükümlülere gümrük mevzuatının öngördüğü basitleştirilmiş uygulamalar ile Türkiye Gümrük Bölgesine eşya giriş ve çıkışı sırasında yapılan emniyet ve güvenlik kontrollerine ilişkin kolaylaştırmalardan yararlanmak üzere verilen belgeyi ifade eder.

Gümrük Uygulaması  4 Ana Unsurdan Oluşur

– Tarife

– Kıymet

– Menşe

– Gümrükçe onaylanmış işlem ve kullanım

Astarya: Yükleme veya boşaltmanın ne kadar zaman içerisinde yapılacağını gösteren bir ifadedir

Sürastarya (Demuraj): Astarya süresi aşıldığı zaman malı taşıtanın ödemeyi kabul ettiği ücrettir.

Belirlenen astarya günleri sona erdiğinde elleçleme işlemi tamamlanmamışsa dış ticarete konu olan malı taşıtan taraf, taşıyıcıya Sürastarya adı altında bir bedel öder.

Demuraj bedeli, konşimentoda belirtilir. Her taşıyıcı, müşteriye ve müşterinin transfer miktarına göre bir bedel belirler.

Ardiye: Liman sahasını kullanan her aracın ödediği kiradır. Kullanılan süreye paralel olarak artış gösterir.

Ordino: Gümrükten mallarını çekmek isteyen kişiler, ellerinde bulunan konşimento veya yük senetlerini geminin acentesine, diğer taşıma türlerinde ise taşıyıcı veya bunun bağlı olduğu idareye ibraz ederek, malların kendilerine teslim edilmesi için bir belge isterler. Bu belgeye ordino denir.

Termin: Siparişi alınan malların alıcıya teslim zamanını ya da sözleşmede, akreditifte veya proforma faturada belirlenen araca teslim zamanını ifade eder.

 Navlun: Uluslararası ticarette malların taşınması için nakliyeci firmalara veya acentelere ödenen taşıma ücretlerine genel olarak verilen addır. Ancak navlun kavramı, daha çok denizyolu ve havayolu taşımacılığı masraflarını ifade ederken kullanılmaktadır.

Konşimento: Dış ticarete konu olan malların taşınmak üzere teslim alındığını gösteren bir belge olup nakliyeci ya da acentesi tarafından düzenlenen taşıma belgeleridir.

Konteyner: Malların bozulmadan, ıslanmadan, kırılmadan veya dökülmeden taşınmasını sağlayan özellikle denizyolu taşımacılığında kullanılan ve yeri geldiğinde dört tarafı da açılabilen çelik kasalardır.

Mahrecine İade: Denetleme yetkisi olan kurum ithal edilmek istenen malzemeyi kendi düzenlediği standartlara uygun bulmazsa reddeder. Malzemenin geldiği yere geri dönmesi için gerekli tüm işlemlere mahrecine iade denir.

Mücbir Sebep(Fors majör): Elde olmayan nedenler

Serbest Dolaşımda Bulunan Eşya:  Türkiye gümrük bölgesine tüm vergileri ödenmiş olarak giren eşya ile yerli olup olmadığına bakılmaksızın Türk menşeli sayılan eşyayı tanımlar.

Supalan: Gümrük kontrolü altındaki bir alanda malın yük aracı üzerinde kontrolünün yapılması işlemidir.

 

Etiketler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Araç çubuğuna atla